Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
00:00 - 01:00
Μαρία Μαρκοπούλου
01:00 - 03:00
Ηρακλής Ευστρατιάδης
03:00 - 05:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
05:00 - 06:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
06:00 - 06:10
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
06:10 - 07:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
07:00 - 07:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
07:05 - 08:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
08:00 - 08:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Χάρης Παναγιώτου - Νίτσα Παύλου
08:05 - 08:30
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
08:30 - 09:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
09:00 - 09:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
09:05 - 10:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
10:00 - 10:10
Έλενα Χειλέτη
10:10 - 11:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
11:00 - 11:05
Έλενα Χειλέτη
11:05 - 12:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
12:00 - 12:05
Χρήστος Ζαβός
12:05 - 13:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
13:00 - 13:40
Πόλυς Χαραλάμπους - Χρήστος Ζαβός
13:40 - 15:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
15:00 - 15:05
Δημοσιογραφικό Τμήμα Deutsche Welle
15:05 - 15:15
Πανίκος Καρπέττας
15:15 - 16:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
16:00 - 16:05
Πανίκος Καρπέττας
16:05 - 17:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
17:00 - 17:10
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
17:10 - 18:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
18:00 - 18:05
Χρήστος Ζαβός
18:05 - 18:10
Φάνης Κρίγκος
18:10 - 19:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
19:00 - 19:10
Φάνης Κρίγκος
19:10 - 21:00
Σώσης Θεοδοσίου
21:00 - 00:00
68 %
NW
5.3 km/h
45 %
SW
14.8 km/h
77 %
S
10.8 km/h
SW
4.5 km/h
76 %
N
2.1 km/h
100 %
SW
4.5 km/h

Τα σωστά ελληνικά.Το τελικό -ν (Μέρος 2ο)

Όπως αναφέραμε στο πρώτο μέρος , το τελικό -ν είναι ένα θέμα που προβληματίζει πολλούς. Με αυτό μας το άρθρο θα αναλύσουμε τους κανονισμούς που διέπουν τη χρήση του και τη λογική τους. Ας ελπίσουμε ότι, τουλάχιστον όσοι διαβάσουν το άρθρο αυτό, θα διαφωτιστούν και θα αρχίσουν να το χρησιμοποιούν όσο το δυνατότερο και πιο ορθά.

Πρώτος κανονισμός είναι ότι, για αποφυγή παρεξηγήσεων και σύγχυσης με ουδέτερα, το τελικό -ν χρησιμοποιείται στην αιτιατική Ενικού της προσωπικής αντωνυμίας γ’ προσώπου στο αρσενικό, ακριβώς γιατί η λέξη τον χρησιμοποιείται στη θέση του ονόματος. Στα θηλυκά, το άρθρο την ακολουθεί τον τελευταίο κανόνα, με βάση την επόμενη λέξη:

Γνωρίζεις το Μάριο; Ναι, τον γνωρίζω.
Δεν τον είδα, δεν τον συνάντησα

Στην αιτιατική του αρσενικού των αντωνυμιών αυτόν, εκείνον, όποιον, ποιον, κάποιον κτλ, αν από τα συμφραζόμενα δεν είναι δυνατό να διακρίνουμε κατά πόσο μιλάμε για άτομο γένους αρσενικού ή ουδετέρου, τότε χρησιμοποιούμε την αντωνυμία μαζί με το τελικό -ν:

Όποιον διατάξω οφείλει να υπακούσει.
Όποιο στρατιώτη διατάξω, πρέπει να με υπακούσει.

Το τροπικό επίρρημα σαν (όπως, ως) πρέπει να παίρνει πάντοτε -ν, σύμφωνα με τον Τριανταφυλλίδη: Μιλάς σαν να είσαι ο Καίσαρας. Μερικοί, όμως, διαφωνούν με την άποψη αυτή και επιχειρηματολογούν ότι θα πρέπει να το μεταχειριζόμαστε όπως μεταχειριζόμαστε τις λέξεις που παίρνουν -ν: Όταν τον άκουσα, μιλούσε σα ναήταν βαριά άρρωστος.

Πρόβλημα δημιουργούν οι αρχαιοπρεπείς λέξεις, κατάλοιπα των αρχαίων Ελληνικών (βάδην, βαθμηδόν, εμβαδόν, εναντίον, ενδιαφέρον, καθήκον, καταρχήν, κατεξοχήν, λήξαν, μάλλον, μέλλον, μηδέν, νυχθημερόν, ον, παν, παρόν, παρελθόν, πλησίον, πρέπον, προϊόν, συμβάν, συμφέρον, σχεδόν, τουλάχιστον, τουναντίον, τρέχον, τροχάδην, τυχόν, φωνήεν κτλ), αλλά και διάφορες λέξεις όπου κλίνονται αναλόγως. Όπου είναι δυνατό, το -ν καλό είναι να αποβάλλεται αν δεν υπάρχει ευφωνία. Άλλοι, βέβαια, προτιμούν πάντοτε το -ν, φέροντας το επιχείρημα ότι οι λέξεις αυτές είναι αρχαϊκές και, ως τέτοιες, πρέπει να διατηρούν το ύφος τους και τη γραφή τους.

Ο τελευταίος κανόνας, ο οποίος είναι και ο πιο σημαντικός και μη εφαρμοσμένος είναι ο ακόλουθος:

Στο άρθρο έναν (αριθμητικό και αόριστο), τα άκλιτα δεν και μην, τις προσωπικές αντωνυμίες την, αυτήν και αυτόν, και στα άρθρα τον και την, το -ν διατηρείται όταν η ακόλουθη λέξη αρχίζει από φωνήεν (α, ε, η, ι, ο, υ, ω), στιγμιαίο σύμφωνο (κ, π, τ), διπλό σύμφωνο (γκ, μπ, ντ, τζ, τς) ή διπλό γράμμα (ξ, ψ). Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι τα διπλά ξ και ψ προέρχονται από την ένωση των κ+ς και π+ς αντίστοιχα. Παραδείγματα: τον αέρα, έναν καιρό, τον τόπο, την ντροπή, μην περάσεις, δεν μπορώ.

Μερικοί υποστηρίζουν πως το δεν και το μην θα πρέπει πάντοτε να παίρνουν -ν, γιατί έχουν διατηρηθεί έτσι.

Το τελικό -ν αποβάλλεται, όταν η ακόλουθη λέξη ξεκινά από εξακολουθητικό φωνήεν (β, γ, δ, ζ, θ, λ, μ, ν, ρ, σ, φ, χ), για χάρη ευφωνίας. Παραδείγματα: το βαθμό, το γέρο, το δάσκαλο, τη χαρά, δε γράφω, μη ρωτάς, ένα λαό.

Οι κανόνες δεν είναι τόσο δύσκολοι· η δύσκολη είναι η γλώσσα, γι’ αυτό και μας «βασανίζει» σε διάφορα σημεία της: δεν μπορούμε να την αλλάξουμε, αλλά μπορούμε να τη σμιλέψουμε όσο πιο καλά γίνεται και να τη χρησιμοποιούμε - στον εφικτό βαθμό - σωστά. Κανένας δεν είναι αλάνθαστος, ούτε και αυτοί που διδάσκουν και μελετούν τη γλώσσα. Γι’ αυτό, ας υπάρχει μια γραμματική σε κάθε σπίτι.

 

Add to Νέα Σταθμού: 
0