Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
00:00 - 01:00
Μαρία Μαρκοπούλου
01:00 - 03:00
Ηρακλής Ευστρατιάδης
03:00 - 05:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
05:00 - 06:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
06:00 - 06:10
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
06:10 - 07:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
07:00 - 07:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
07:05 - 08:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
08:00 - 08:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Χάρης Παναγιώτου - Νίτσα Παύλου
08:05 - 08:30
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
08:30 - 09:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
09:00 - 09:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
09:05 - 10:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
10:00 - 10:10
Έλενα Χειλέτη
10:10 - 11:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
11:00 - 11:05
Έλενα Χειλέτη
11:05 - 12:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
12:00 - 12:05
Χρήστος Ζαβός
12:05 - 13:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
13:00 - 13:40
Πόλυς Χαραλάμπους - Χρήστος Ζαβός
13:40 - 15:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
15:00 - 15:05
Δημοσιογραφικό Τμήμα Deutsche Welle
15:05 - 15:15
Πανίκος Καρπέττας
15:15 - 16:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
16:00 - 16:05
Πανίκος Καρπέττας
16:05 - 17:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
17:00 - 17:10
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
17:10 - 18:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
18:00 - 18:05
Χρήστος Ζαβός
18:05 - 18:10
Φάνης Κρίγκος
18:10 - 19:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
19:00 - 19:10
Φάνης Κρίγκος
19:10 - 21:00
Σώσης Θεοδοσίου
21:00 - 00:00
68 %
NW
5.3 km/h
45 %
SW
14.8 km/h
77 %
S
10.8 km/h
SW
4.5 km/h
76 %
N
2.1 km/h
100 %
SW
4.5 km/h

Τα σωστά ελληνικά.Το τελικό -ν (Μέρος 1ο)

Το τελικό -ν είναι ένα θέμα που προβληματίζει και δυσκολεύει τη ζωή πολλών από εμάς, ακριβώς γιατί, ενώ ο σχετικός κανονισμός της γραμματικής είναι αρκετά απλός και ευνόητος, αρκετοί είναι εκείνοι που έχουν να ανοίξουν τη γραμματική από τον καιρό που τελείωσαν το Γυμνάσιο ή το Λύκειο ή (αν είναι πιο τυχεροί) το Πανεπιστήμιο. Άλλοι, πολύ περισσότεροι - υπό την επίδραση της καθαρεύουσας και αρχαΐζουσας γλώσσας - έχουν αναπτύξει ένα ιδιόμορφο γλωσσικό ένστικτο. Με το άρθρο αυτό δεν θα παραθέσουμε μόνο τον κανονισμό της γραμματικής, αλλά και την ιστορία του θέματος. Η κουβέντα του τελικού -ν άρχισε να «ψιθυρίζεται» με την κοινή, όταν κάποιοι τύποι των αρχαίων έπαψαν πλέον να παίρνουν τελικό -ν.

Στα αρχαία Ελληνικά, τα πρωτόκλιτα αρσενικά και θηλυκά (νεανίας, στρατιώτης, πολιτεία, στρατιά, τράπεζα, κώμη κτλ) στην αιτιατική Ενικού έπαιρναν και -ν (τον νεανίαν, τον στρατιώτην, την πολιτείαν, την στρατιάν, την τράπεζαν, την κώμην κτλ). Το ίδιο γινόταν και με τα δευτερόκλιτα (άνθρωπος, αγρός, νήσος, οδός, δώρο, φυτό κτλ), όπως και με τα τριτόκλιτα (βότρυς, ιχθύς, δρυς, δύναμις, πόλις, πέλεκυς κτλ). Όμως, στα τριτόκλιτα υπήρχαν και συνηρημένα (ήρως, άστυ, βασιλεύς, βους, ηχώ, κόραξ, πτέρυξ, όνυξ, πατρίς, τάπης, γυψ, γίγας, οδούς, γέρων, κτήμα κτλ), τα οποία δεν έπαιρναν -ν στην κατά την κλίση τους.

Το ίδιο γινόταν και στα επίθετα, ανάλογα, και στα ρήματα. Στα ρήματα έμπαινε -ν στο α’ και γ’ πληθυντικό πρόσωπο του Ενεστώτα (λύομεν, λύουσιν, αγαπώμεν, τιμώσιν κτλ) και σε άλλες θέσεις, που δεν είναι του παρόντος να επεξηγήσουμε. Όπως αναφέραμε προηγουμένως, κυρίως στα ουσιαστικά και τα επίθετα, με τη διαμόρφωση της Κοινής, ξέπεσε η χρήση του -ν. Άλλο ένα σημείο, το οποίο διατήρησαν και η Κοινή και η Καθαρεύουσα ήταν η εμμονή να μπαίνει το -ν στο άρθρο «τον» και «την» σε όλες τις περιπτώσεις. Έτσι είχαμε: τον Γιώργον, τον βου, την στρατιάν, την γλαύκα κτλ.

Με τις τάσεις του δημοτικισμού και της απλοποίησης της Ελληνικής γλώσσας, που άρχισαν από τα πρώτα χρόνια του χριστιανισμού και εντάθηκαν τον 18ο, 19ο και αρχές του 20ου αιώνα, κάποιοι λόγιοι συγγραφείς, προσπαθώντας να υποβάλουν τη μερική κατάργηση του -ν, άρχισαν να γράφουν με εμφανή απουσία του τελικού -ν, σε έτσι ύφος: το Ανδρέα, το πόλεμο, τη τράπεζα, τη κώμη, ενώ μερικοί απ’ αυτούς προχώρησαν ένα βήμα πιο πέρα, αποκηρύσσοντας εντελώς το -ν: ότα πήγαινα, τω παιδιώ, δέκα χρονώ (το τελευταίο το συναντάμε ακόμη και σήμερα) κτλ. Σίγουρα, οι πράξεις αυτές είναι καταδικαστέες, αλλά ήταν μια ύστατη και υστερική, κάπως, πράξη για να τεθούν οι κανόνες, στα πλαίσια των οποίων θα επέστρεφε - με την πρέπουσα χρήση του - το τελικό -ν. Κάτι αντίστοιχο έκανε η ελληνική παιδεία με τα αρχαία Ελληνικά, τα οποία για μια 15ετία δεν τα δίδασκε στα σχολεία, ούτως ώστε να «εξαγνιστεί» η γλώσσα μας, μετά την καθιέρωση της δημοτικής το 1976.

Μετά την καθιέρωση της γλώσσας του λαού ως επίσημη γλώσσα, δεν απουσιάζουν αυτοί που βλέπουν το -ν ως διατήρηση αρχαιοέπειας και αρχαϊσμού, με αποτέλεσμα να το απορρίπτουν, όποτε το βλέπουν δυνατό. Άλλοι προτιμούν να το χρησιμοποιούν κάπως περισσότερο απ’ ό,τι προβλέπεται, ακριβώς γιατί το γλωσσικό τους ένστικτο (το οποίο διαμορφώθηκε υπό τη βαριά επίδραση της καθαρεύουσας) τους υπαγορεύει έτσι. Το σωστό, βέβαια, είναι να χρησιμοποιούμε το -ν όποτε και όταν πρέπει, σύμφωνα βέβαια με τη νεοελληνική γραμματική, την οποία συνέταξε ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ένας απ’ αυτούς που κάποτε ήσαν υπέρμαχοι της μη χρήσης του τελικού -ν.

Στο επόμενό άρθρο θα αναλύσουμε πότε μπαίνει το τελικό -ν· Να αναφέρουμε ότι, όπως πάντοτε, μπαίνει στη γενική πληθυντικού όλων των ονομάτων (των φίλων, των δώρων, των μητέρων κτλ) και στο γ’ πρόσωπο των ενεργητικών ρημάτων (τραγουδούν, πίστευαν, αγάπησαν κτλ).

Add to Νέα Σταθμού: 
0