Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
00:00 - 01:00
Μαρία Μαρκοπούλου
01:00 - 03:00
Ηρακλής Ευστρατιάδης
03:00 - 05:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
05:00 - 06:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
06:00 - 06:10
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
06:10 - 07:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
07:00 - 07:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
07:05 - 08:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
08:00 - 08:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Χάρης Παναγιώτου, Νίτσα Παύλου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
08:05 - 08:30
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
08:30 - 09:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
09:00 - 09:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
09:05 - 10:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
10:00 - 10:10
Έλενα Χειλέτη
10:10 - 11:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
11:00 - 11:05
Έλενα Χειλέτη
11:05 - 12:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
12:00 - 12:05
Δημοσιογραφικό Τμήμα
13:00 - 13:30
Πόλυς Χαραλάμπους, Κωνσταντίνος Νικολάου
13:30 - 15:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα Deutsche Welle
15:00 - 15:10
Χαρά Γεωργιάδη
15:10 - 16:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
16:00 - 16:05
Πανίκος Καρπέττας
16:05 - 17:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
17:00 - 17:10
Πανίκος Καρπέττας
17:10 - 18:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
18:00 - 18:05
Γεωργία Αντωνιάδου
18:10 - 19:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
19:00 - 19:10
Ειρήνη Λαλάκη
19:10 - 21:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
21:00 - 00:00
70 %
N
0 km/h
87 %
S
11.3 km/h
70 %
W
3.7 km/h
SE
2.9 km/h
78 %
N
0 km/h
39 %
N
3.4 km/h

Τα σωστά ελληνικά. Από που προέρχονται οι φράσεις.

                                                                            Μέρος Στ

Καθημερινά τόσο στον προφορικό όσο και στο γραπτό λόγο χρησιμοποιούμε φράσεις που προέρχονται α)από την αρχαία ελληνική (π.χ φείδου χρόνου, μηδέν άγαν κλπ.) β) από την Αγία Γραφή(δεύρο έξω, επί τον τύπον των ήλων, νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κλπ.) και γ)από τη λόγια παράδοση(εν κατακλείδι, επ’ αυτοφώρω, κλπ.).Πολλές φορές αυτές οι φράσεις ακριβώς επειδή αποτελούν «απολιθώματα» στο νεοελληνικό λόγο δε χρησιμοποιούνται σωστά, δηλ. είτε είναι ανορθόγραφες {χαρακτηριστική περίπτωση τα «εν πάσει περιπτώσει» (το σωστό είναι «εν πάσΗ περιπτώσει»), »δόξα το Θεό»(το σωστό είναι «δόξα τΩ θεΩ»,κλπ.},είτε είναι λανθασμένες συντακτικά (π.χ πολλοί λένε «νους υγιής εν σώματι υγιές» ,αντί για το ορθό «νους υγιής εν σώματι υγιΗ»). Άρα μια καταγραφή μερικών τέτοιων φράσεων ίσως μας «γλιτώσει» από μερικά κωμικοτραγικά σφάλματα που βλέπουμε και ακούμε κάθε μέρα γύρω μας. Δίπλα σε κάθε φράση θα δίνεται η σημασία της και ίσως και κάποιο παράδειγμα και σημειώσεις για την προέλευσή της.
Η καταγραφή θα γίνει με αλφαβητική σειρά. Για την καταγραφή των φράσεων κύριος οδηγός υπήρξε το βιβλίο του Γ. Μαρκαντωνάτου Λεξικό Αρχαίων ,βυζαντινών και λόγιων φράσεων της Ν.Ελληνικής. (εκδ.Gutenberg).

Εις ώτα μη ακουόντων = Σε αυτιά ανθρώπων που δεν ακούνε.Π.χ «οι συμβουλές σου πάνε εις ώτα μη ακουόντων».
Εκάς οι βέβηλοι = Μακριά οι μολυσμένοι.
Έκαστος εφ ω ετάχθη = Καθένας για εκείνο,για το οποίο είναι προορισμένος.Π.χ «Δεν είμαστε όλοι ικανοί γι αυτό. Έκαστος εφ ω ετάχθη)».
Εκ βαθέων =Από τα βάθη της ψυχής. Πβ.Λατιν. de profundis.H αρχή του ψαλμού 129 :»εκ βαθέων εκέκραξά σοι, Κύριε...».
Εκ βάθους καρδίας = Από τα βάθη της καρδιάς. Πβ.Λατιν:Ab imo pectore.
Eκ βάθρων = Από τα θεμέλια, από τις ρίζες .Π.χ.:»Η παιδεία χρειάζεται αναμόρφωση εκ βάθρων»(Πβ Διον.Αλικ. VIII.1.).
Εκ γενετής = Από τη στιγμή της γέννησης, από γεννησιμιού.
Εκδημώ εις Κύριον = Πεθαίνω(Πβ.και : αποδημώ εις Κύριον).
Εκ διαμέτρου αντίθετος = εντελώς αντίθετος.
Εκ θεμελίων = συθέμελα, από τα θεμέλια.
Εκ Θεού = από το Θεό.
Εκ καταβολής =από γεννησιμιού.
Εκ νέου, εκ μέρους, εκ παραδρομής, εκ πεποιθήσεως, εκ περιτροπής, εκ προμελέτης, εκ προοιμίου, εκ πρώτης όψεως, εκ συμπτώσεως, εκ συστήματος, εκ συστάσεως = Πάλι(ξανά),από τη μεριά, από απροσεξία(αβλεψία),σύμφωνα με τις αρχές του, εναλλακτικά(διαδοχικά),προμελετημένα, εξαρχής, από πρώτη ματιά (Πβ.Λατιν.Prima facie),κατά σύμπτωση, από σύστημα, από την ίδρυση.
Εκ νεότητός μου = Από τον καιρό της νεότητάς μου(Από τον γνωστό στίχο «εκ νεότητός μου πολλά πολεμεί με πάθη» που ψάλλεται στις παρακλήσεις του Δεκαπενταύγουστου).
Εκ περιουσίας = Π.χ.»Θα μπορούσα να το διδάξω αυτό με επιτυχία εκ περιουσίας»(Δηλ. Χωρίς προπαρασκευή).
Εκ περισσεύματος καρδίας = Από το περίσσευμα της καρδιάς, από τη γενναιοδωρία των αισθημάτων (Πβ. Ματθ. ΙΒ.34 και Λουκά ΣΤ.45:»Εκ γαρ του περισσεύματος της καρδίας το στόμα λαλεί»).
Εκτός απρόοπτου = Αν δε συμβεί κάτι απρόοπτο και απρόβλεπτο.
Εκτός εαυτού = υπερβολικά οργισμένος, εκτός ελέγχου.
Εκτός νυμφώνος = Μεταφ. »Μοίρασε την περιουσία του στις κόρες του και άφησε το γιο του εκτός νυμφώνος» (Βλ και έξω του νυμφώνος).
Εκ του ασφαλούς, εκ του αφανούς, εκ του μακρόθεν, εκ του μηδενός, εκ του μη όντος , εκ του πλησίον, εκ του πονηρού, εκ του προχείρου, εκ του σύνεγγυς, εκ του συστάδην, εκ των ένδον, εκ των ενόντων, εκ των έξω(ή έσω),εκ των πραγμάτων, εκ των προτέρων, εκ των υστέρων = από ασφαλή θέση, κρυφά, από μακριά, από το μηδέν, από το τίποτε, από κοντά, με πονηρή διάθεση, πρόχειρα, από πολύ κοντά, από κοντά(Π.χ »Μάχη εκ του συστάδην»),από μέσα, με ό,τι υπάρχει(όπως, όπως, Π.χ »Η οργάνωση της έκθεσης έγινε εκ των ε-νόντων»),από έξω(ή μέσα),όπως έχουν τα πράγματα, από πριν(a priori), έπειτα(a posteriori).
Εκ των ων ουκ άνευ(sine qua non) = Αναφέρεται σε πράγμα, στοιχείο ή ιδιότητα, που είναι απαραίτητα ή αναντικατάστατα σε κάτι ή για κάτι. Π.χ.»Η συμμετοχή τόσο του Ισραήλ όσο και των Παλαιστινίων στη λύση του μεσανατολικού προβλήματος είναι ανατίρρητα εκ των ων ουκ άνευ».
Εκών άκων = θέλοντας και μη.
Ελαφρά τη καρδία = (μεταφορ.)επιπόλαια, αστόχαστα Π.χ.»Πήρε αυτήν την
απόφαση ελαφρά τη καρδία».
Ελευθερίων ηθών = στη φράση «Γυναίκα ελευθερίων ηθών».
Ελέω = με την παρέμβαση ,με τη βοήθεια, με τη δύναμή του, της, κλπ.
Π.χ. »Ο αδελφός του τα κατάφερε όχι με την αξία του αλλά ελέω θείου». (Δηλ. με την παρέμβαση του θείου του. Προέρχεται από τη γνωστή φράση «Ελέω Θεού βασιλεύς» = Βασιλιάς που αντλεί τη δύναμη και την εξουσία του από το Θεό).
Ελήλυθεν η ώρα = ήρθε ο καιρός(Πβ Ιω.ΙΒ.23.)
Ελληνες αεί παίδες = Περίφημη φράση που είπε Αιγύπτιος ιερέας στον Σόλωνα για να τονίσει την αιώνια νεότητα του ελληνικού πνεύματος. (Πβ. Τίμαι., Πλάτ.(22b))
Εμμέσως πλην σαφώς = έμμεσα αλλά με σαφήνεια.
Εμπόριον λευκής σαρκός = αγοραπωλησία ανθρώπων λευκής φυλής, εκμετάλλευση γυναικών.
Εν αγνοία = Αγνοώντας, μη γνωρίζοντας Π.χ.: Eνεργήσαμε έτσι εν αγνοία των σχετικών επιπτώσεων».
Εν αδαμιαία περιβολή = Με το σώμα ολόγυμνο.
Εν αδεία(σε άδεια) , εν αδυναμία(σε αδυναμία) ,εν ακαρεί (ακαριαία) , εν αμύνη (σε άμυνα) , εν αμφιβολία(σε αμφιβολία) ,εν ανάγκη(σε περίπτωση ανάγκης) , εν αναμονή, εν ανεπαρκεία(π.χ. : » Eίδος εν ανεπαρκεία») , εν αντιδιαστολή(σε αντίθεση,σε σύγκριση) ,εν αντιθέσει(αντίθετα), εν α-παρτία(σε απαρτία) , εν αποστρατεία(σε αποστρατεία),εν αποσυνθέσει( σε αποσύνθεση) ,εν απουσία,εν γένει(γενικά),εν αδίκω(σε άδικο Π.χ. :»Βρι-σκόσουν εν αδίκω»)
Εν γενικαίς γραμμαίς(σε γενικές γραμμές), εν γνώσει, εν διαζεύξει(δι-αζευγμένος), εν διανοία (στο νου),εν διαστάσει(σε διάσταση), εν δράσει (σε δράση) , εν εγρηγόρσει(σε εγρήγορση), εν είδει(Π.χ «Παρουσιάστηκε εν είδει αρχαγγέλου» δηλ. σαν αρχάγγελος),εν εκκρεμότητι(σε εκκρεμότητα) , εν εκτάσει,εν ελλείψει(σε περίπτωση έλλειψης) , εν εναντία περιπτώσει (σε αντίθετη περίπτωση) ,εν ενεργεία, εν εξελίξει (σε εξέλιξη), ενεπιγνώσει (γνωρίζοντας) , εν επισημότητι (με επισημότητα) ,εν εσχάτη ανάγκη (σε έσχατη ανάγκη)
Εν η περιπτώσει(σε περίπτωση που), εν ζωή, εν ισχύι (σε ισχύ), εν καιρώ (ειρήνης, πολέμου, κλπ.),εν κατακλείδι(στο τέλος, τελειώνοντας),εν κινήσει(σε κίνηση),εν λευκώ, εν λόγω, εν μέρει, εν μέσω, εν μία νυκτί (σε μια νύχτα), εν ολίγοις, εν όλω, εν ομονοία (με ομόνοια),εν ονόματι(στο όνομα) ,εν όψει, εν πάση περιπτώσει(σε κάθε περίπτωση),εν περιλήψει(περιληπτικά),εν πλήρει συγχύσει(σε πλήρη σύγχυση),εν πλω, εν προκειμένω(στο παρόν θέμα, στο ζήτημα αυτό), εν πρώτοις (πρώτα πρώτα),εν πτήσει(σε πτήση).
Εν στάσει(σε στάση),εν στολή(Π.χ»Αστυνομικός εν στολή»),εν συγκρίσει, εν συγχύσει,εν συνδυασμω,εν συνεχεία, εν συνθέσει(σε σύνθεση),εν συνόλω, εν συνόψει (συνοπτικά),εν συντομία, εν σχέσει, εν τάξει(εντάξει),εν τάχει (γρήγορα),εν τέλει(τελικά),εν τη απουσία(στη διάρκεια της απουσίας), εν τη γενέσει(στη γένεση),εν τινι μέτρω(σε κάποιο μέτρο, βαθμό),εν τοιαύτη περιπτώσει (σε τέτοια περίπτωση),εν τοις υψίστοις (στον ουρανό), εν τούτοις(ωστόσο),εν τω γεννάσθαι(κατά τη γέννηση),εν τω γίγνεσθαι(στη γένεση),εν υπηρεσία, εν υπνώσει(στον ύπνο), εν χορώ (ταυτόχρονα,όλοι μαζί), εν ψυχρω.

Εν άλλοις λόγοις = με άλλα λόγια, δηλαδή.
Εν αρχή ην ο Λόγος = Στην αρχή ήταν ο Λόγος(δηλ. ο Χριστός).(Η αρχική φράση του Ευαγγελίου του Ιωάννη)
Εν βρασμώ ψυχής = Π.χ.»Την σκότωσε εν βρασμώ ψυχής».
Ένδον σκάπτε = Εξέταζε βαθιά τον εαυτό σου ,να είσαι βαθυστόχαστος, μην είσαι ρηχός και επιπόλαιος

Add to Νέα Σταθμού: 
0