64 %
N
1.1 km/h
87 %
SE
3.7 km/h
55 %
SW
0 km/h
S
11.3 km/h
76 %
NE
3.5 km/h
50 %
NW
6.1 km/h

Απο τη σοφία του Δασκαλου Κωστή Κολώτα: Κουβέντα μ΄ ένα φίλο

Σταχυολογήματα από την εκπομπή του Κωστή Κολώτα "Κουβέντα με ένα φίλο" στον ραδιοφωνικό σταθμό Κανάλι 6 της Λεμεσού. Ενότητα ΓΥΝΑΙΚΑ

ΔΕΚΑΤΗ ΤΡΙΤΗ

Θα μιλήσουμε για τη θέση της γυναίκας στο αρχαίο Ελληνικό δράμα, την τραγωδία αλλά και την κωμωδία. Να τονίσουμε και πάλιν πως Θεωρώ ότι το θέατρο είναι ο πιο πιστός και ο πιο ευαίσθητος καθρέφτης μιας εποχής. Σχεδόν πάντα ασχολείται με τα κοινωνικά και πολιτικά θέματα της εποχής του, ακόμα και όταν καταφεύγει σε παλαιότερες ιστορίες και μύθους ή ιστορικά γεγονότα, με μυθικούς ήρωες ή προσωπικότητες του παρελθόντος. Κι’ αυτή είναι η περίπτωση της αρχαίας τραγωδίας. Ανατρέχουν σε παλαιότερα πρότυπα για να τις παρουσιάσουν στη σκηνή.

Στην Αθηναϊκή κοινωνία του 5ου αιώνα υπήρχε μια Ασπασία, σοφός πολιτικός και κοινωνικός καθοδηγητής του Περικλή. Και ανατρέχουν σε μια μυθική μορφή, όπως στην Αίθρα, στις Ικέτιδες του Ευριπίδη για να την ανεβάσουν στη σκηνή, να μιλήσει μπροστά στους Αθηναίους, πράγμα που δεν μπορούσε να το κάνει στην αγορά ή την εκκλησία του δήμου.

Αλλά και οι απλές γυναίκες, όχι αρχόντισσες, αλλά του λαού, παρακολουθούν, έστω και από το σπίτι, τη δημόσια ζωή και επεμβαίνουν για να υποδείξουν στους άντρες τα πολιτικά τους λάθη και να τους προτρέψουν να αλλάξουν αποφάσεις που πήραν στην ανδροκρατούμενη Βουλή και την εκκλησία του Δήμου.

Μια τέτοια περίπτωση είναι όταν, στη διάρκεια του πελοποννησιακού πόλεμου οι άντρες πήραν τη φοβερή απόφαση στην Εκκλησία του Δήμου, (428 προ Χριστού), να εκτελέσουν όλο τον ανδρικό πληθυσμό της Μυτιλήνης γιατί θέλησε να φύγει από τη συμμαχία των Αθηνών. Αυτές, λοιπόν, οι γυναίκες, όταν οι άντρες τους γύρισαν από την Εκκλησία του Δήμου, τους έβαλαν τις φωνές «μα τι πάτε να κάνετε ανόητοι, κακώς φρονούντες άντρες», όπως θα πει η Μήδεια.

Και την άλλη μέρα, συνεκάλεσαν νέα συνέλευση της Εκκλησίας του Δήμου και άλλαξαν την απόφασή τους. Και πρέπει να υποθέσουμε πως οι γυναίκες της Αθήνας ξεσηκώθηκαν, όσο μπορούσαν μέσα στις κοινωνικές συνθήκες της εποχής, για να μαστιγώσουν την κοινωνία των ανδρών, όταν έπαιρναν τη φοβερή απόφαση να ερημώσουν το μικρό νησί της Μήλου, εκτελώντας τους άντρες και στέλλοντας στην προσφυγιά τα γυναικόπαιδα. Είναι αυτές οι γυναίκες της Αθήνας που μιλούν με το στόμα της Εκάβης και φωνάζουν στους άντρες στις Τρωάδες του Ευριπίδη: «ω βάρβαρα εξευρόντες Έλληνες κακά». Έλληνες πού βρήκατε τέτοια βάρβαρη τιμωρία. Και την άλλη μέρα οι «σοφοί» άνδρες άλλαξαν την απόφασή τους.

ΔΕΚΑΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Συνεχίζουμε την κουβέντα μας για τη θέση της Γυναίκας στο αρχαίο Ελληνικό δράμα.

Σύμφωνα με τη νεώτερη φιλολογική ερμηνεία της τραγωδίας, οι τραγικοί ποιητές στα μέσα του 5ου αιώνα, βρίσκονται μπροστά σε μια νέα, έστω υπολανθάνουσα αντιμετώπιση του θέματος των διαφορών μεταξύ των δύο φύλων, την οποίαν δεν τολμούν οι πεζογράφοι να θίξουν, ενώ αυτοί, πρωτοπόροι, όπως πάντα πρωτοπόροι είναι οι θεατρικοί συγγραφείς, τολμούν και αγγίζουν, και καταφεύγουν σε αρχαία πρότυπα γυναικών για να εκφράσουν αυτές τις νέες αντιλήψεις, ή για να μαστιγώσουν τις συντηρητικές αντιλήψεις της εποχής τους. Κι αυτό σίγουρα κάνει πιο πολύ ο Ευριπίδης.

Υπάρχει, όπως είπα και πιο πάνω, και η ψυχοπαθολογική ερμηνεία του φαινομένου, αυτής της ξαφνικής εισβολής, όπως την χαρακτηρίζουν, γυναικείων μορφών στην τραγική ποίηση, κι επομένως στο κοινωνικό προσκήνιο. Λένε λοιπόν οι μελετητές αυτής της επιστημονικής προσέγγισης πως το φαινόμενο είναι η έκφραση της κοινωνικής παθολογίας των Αθηνών. Ένας συνδυασμός ανταγωνισμού μεταξύ των δύο φύλων, ανάμικτων συναισθημάτων στοργής και απόρριψης προς τη γυναίκα, γυναικοφοβίας και αρσενικού ναρκισσισμού, η τραγωδία, με τη στροφή προς γυναικείες μορφές, είναι μια τρομαγμένη εξιλέωση αλληλοσυγκρουόμενων συναισθημάτων των ανδρών απέναντι στο γυναικείο φύλο: σεβασμός και αγάπη, αρχόντισσα στον οίκο, κι από την άλλη αποκλεισμός της από την πόλιν, τη δημόσια ζωή. Οι γυναίκες, καταπιεσμένες στην πραγματική ζωή από τους άντρες, βρίσκουν διέξοδο και φωνή, μέσο των ανδρών, στην τραγωδία, το θέατρο. Υπάρχει μια ένταση, όπως λέει ένας άλλος μελετητής, μεταξύ της καταπιεστικής στάσεως τους απέναντι στις γυναίκες, και της προβολής της δυνάμεως και της προσωπικότητας των γυναικών μιας περασμένης εποχής.

Και με αυτή την ερμηνεία, οδηγούμαστε στην υπόθεση πως κάτι άλλαξε στην κοινωνία του 5ου αιώνα. Η γυναίκα δεν περιορίζεται πια στον οίκο, αλλά, έστω και έμμεσα, έστω μέσον των αντρών, όπως θα πει ο Ευριπίδης στις Ικέτιδες με το στόμα της Αίθρας, παρεμβαίνουν και στην πόλιν, τη δημόσια ζωή. Αλλά οι άντρες αντιστέκονται, και δεν θέλουν να το παραδεχθούν, και δεν θέλουν να παραχωρήσουν δικαιώματα (Αλλά σήμερα, 25 αιώνες μετά, μήπως θέλουν;) Νοιώθουν ενοχή γι΄ αυτό, κι αυτή την ενοχή τους την προβάλλουν στο δράμα, στο θέατρο, τραγωδία και κωμωδία.

Add to Νέα Σταθμού: 
0