Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
00:00 - 01:00
Μαρία Μαρκοπούλου
01:00 - 03:00
Ηρακλής Ευστρατιάδης
03:00 - 05:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
05:00 - 06:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
06:00 - 06:10
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
06:10 - 07:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
07:00 - 07:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
07:05 - 08:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
08:00 - 08:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Χάρης Παναγιώτου, Νίτσα Παύλου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
08:05 - 08:30
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
08:30 - 09:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
09:00 - 09:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
09:05 - 10:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
10:00 - 10:10
Έλενα Χειλέτη
10:10 - 11:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
11:00 - 11:05
Έλενα Χειλέτη
11:05 - 12:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
12:00 - 12:05
Δημοσιογραφικό Τμήμα
13:00 - 13:30
Πόλυς Χαραλάμπους, Κωνσταντίνος Νικολάου
13:30 - 15:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα Deutsche Welle
15:00 - 15:10
Χαρά Γεωργιάδη
15:10 - 16:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
16:00 - 16:05
Πανίκος Καρπέττας
16:05 - 17:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
17:00 - 17:10
Πανίκος Καρπέττας
17:10 - 18:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
18:00 - 18:05
Γεωργία Αντωνιάδου
18:10 - 19:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
19:00 - 19:10
Φάνης Κρίγκος
19:10 - 21:00
Σώσης Θεοδοσίου
21:00 - 00:00
66 %
N
0 km/h
58 %
SE
3.9 km/h
75 %
SW
3.7 km/h
SW
14 km/h
87 %
NE
3.9 km/h
70 %
NW
0 km/h

Απο τη σοφία του Δασκαλου Κωστή Κολώτα:

Σταχυολογήματα από την εκπομπή του Κωστή Κολώτα "Κουβέντα με ένα φίλο" στον ραδιοφωνικό σταθμό Κανάλι 6 της Λεμεσού.

Ενότητα ΓΥΝΑΙΚΑ

ΔΕΚΑΤΗ ΤΡΙΤΗ

Θα μιλήσουμε για τη θέση της γυναίκας στο αρχαίο Ελληνικό δράμα, την τραγωδία αλλά και την κωμωδία. Να τονίσουμε και πάλιν πως Θεωρώ ότι το θέατρο είναι ο πιο πιστός και ο πιο ευαίσθητος καθρέφτης μιας εποχής. Σχεδόν πάντα ασχολείται με τα κοινωνικά και πολιτικά θέματα της εποχής του, ακόμα και όταν καταφεύγει σε παλαιότερες ιστορίες και μύθους ή ιστορικά γεγονότα, με μυθικούς ήρωες ή προσωπικότητες του παρελθόντος. Κι’ αυτή είναι η περίπτωση της αρχαίας τραγωδίας. Ανατρέχουν σε παλαιότερα πρότυπα για να τις παρουσιάσουν στη σκηνή.

Στην Αθηναϊκή κοινωνία του 5ου αιώνα υπήρχε μια Ασπασία, σοφός πολιτικός και κοινωνικός καθοδηγητής του Περικλή. Και ανατρέχουν σε μια μυθική μορφή, όπως στην Αίθρα, στις Ικέτιδες του Ευριπίδη για να την ανεβάσουν στη σκηνή, να μιλήσει μπροστά στους Αθηναίους, πράγμα που δεν μπορούσε να το κάνει στην αγορά ή την εκκλησία του δήμου.

Αλλά και οι απλές γυναίκες, όχι αρχόντισσες, αλλά του λαού, παρακολουθούν, έστω και από το σπίτι, τη δημόσια ζωή και επεμβαίνουν για να υποδείξουν στους άντρες τα πολιτικά τους λάθη και να τους προτρέψουν να αλλάξουν αποφάσεις που πήραν στην ανδροκρατούμενη Βουλή και την εκκλησία του Δήμου.

Μια τέτοια περίπτωση είναι όταν, στη διάρκεια του πελοποννησιακού πόλεμου οι άντρες πήραν τη φοβερή απόφαση στην Εκκλησία του Δήμου, (428 προ Χριστού), να εκτελέσουν όλο τον ανδρικό πληθυσμό της Μυτιλήνης γιατί θέλησε να φύγει από τη συμμαχία των Αθηνών. Αυτές, λοιπόν, οι γυναίκες, όταν οι άντρες τους γύρισαν από την Εκκλησία του Δήμου, τους έβαλαν τις φωνές «μα τι πάτε να κάνετε ανόητοι, κακώς φρονούντες άντρες», όπως θα πει η Μήδεια.

Και την άλλη μέρα, συνεκάλεσαν νέα συνέλευση της Εκκλησίας του Δήμου και άλλαξαν την απόφασή τους. Και πρέπει να υποθέσουμε πως οι γυναίκες της Αθήνας ξεσηκώθηκαν, όσο μπορούσαν μέσα στις κοινωνικές συνθήκες της εποχής, για να μαστιγώσουν την κοινωνία των ανδρών, όταν έπαιρναν τη φοβερή απόφαση να ερημώσουν το μικρό νησί της Μήλου, εκτελώντας τους άντρες και στέλλοντας στην προσφυγιά τα γυναικόπαιδα. Είναι αυτές οι γυναίκες της Αθήνας που μιλούν με το στόμα της Εκάβης και φωνάζουν στους άντρες στις Τρωάδες του Ευριπίδη: «ω βάρβαρα εξευρόντες Έλληνες κακά». Έλληνες πού βρήκατε τέτοια βάρβαρη τιμωρία. Και την άλλη μέρα οι «σοφοί» άνδρες άλλαξαν την απόφασή τους.

ΔΕΚΑΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Συνεχίζουμε την κουβέντα μας για τη θέση της Γυναίκας στο αρχαίο Ελληνικό δράμα.

Σύμφωνα με τη νεώτερη φιλολογική ερμηνεία της τραγωδίας, οι τραγικοί ποιητές στα μέσα του 5ου αιώνα, βρίσκονται μπροστά σε μια νέα, έστω υπολανθάνουσα αντιμετώπιση του θέματος των διαφορών μεταξύ των δύο φύλων, την οποίαν δεν τολμούν οι πεζογράφοι να θίξουν, ενώ αυτοί, πρωτοπόροι, όπως πάντα πρωτοπόροι είναι οι θεατρικοί συγγραφείς, τολμούν και αγγίζουν, και καταφεύγουν σε αρχαία πρότυπα γυναικών για να εκφράσουν αυτές τις νέες αντιλήψεις, ή για να μαστιγώσουν τις συντηρητικές αντιλήψεις της εποχής τους. Κι αυτό σίγουρα κάνει πιο πολύ ο Ευριπίδης.

Υπάρχει, όπως είπα και πιο πάνω, και η ψυχοπαθολογική ερμηνεία του φαινομένου, αυτής της ξαφνικής εισβολής, όπως την χαρακτηρίζουν, γυναικείων μορφών στην τραγική ποίηση, κι επομένως στο κοινωνικό προσκήνιο. Λένε λοιπόν οι μελετητές αυτής της επιστημονικής προσέγγισης πως το φαινόμενο είναι η έκφραση της κοινωνικής παθολογίας των Αθηνών. Ένας συνδυασμός ανταγωνισμού μεταξύ των δύο φύλων, ανάμικτων συναισθημάτων στοργής και απόρριψης προς τη γυναίκα, γυναικοφοβίας και αρσενικού ναρκισσισμού, η τραγωδία, με τη στροφή προς γυναικείες μορφές, είναι μια τρομαγμένη εξιλέωση αλληλοσυγκρουόμενων συναισθημάτων των ανδρών απέναντι στο γυναικείο φύλο: σεβασμός και αγάπη, αρχόντισσα στον οίκο, κι από την άλλη αποκλεισμός της από την πόλιν, τη δημόσια ζωή. Οι γυναίκες, καταπιεσμένες στην πραγματική ζωή από τους άντρες, βρίσκουν διέξοδο και φωνή, μέσο των ανδρών, στην τραγωδία, το θέατρο. Υπάρχει μια ένταση, όπως λέει ένας άλλος μελετητής, μεταξύ της καταπιεστικής στάσεως τους απέναντι στις γυναίκες, και της προβολής της δυνάμεως και της προσωπικότητας των γυναικών μιας περασμένης εποχής.

Και με αυτή την ερμηνεία, οδηγούμαστε στην υπόθεση πως κάτι άλλαξε στην κοινωνία του 5ου αιώνα. Η γυναίκα δεν περιορίζεται πια στον οίκο, αλλά, έστω και έμμεσα, έστω μέσον των αντρών, όπως θα πει ο Ευριπίδης στις Ικέτιδες με το στόμα της Αίθρας, παρεμβαίνουν και στην πόλιν, τη δημόσια ζωή. Αλλά οι άντρες αντιστέκονται, και δεν θέλουν να το παραδεχθούν, και δεν θέλουν να παραχωρήσουν δικαιώματα (Αλλά σήμερα, 25 αιώνες μετά, μήπως θέλουν;) Νοιώθουν ενοχή γι΄ αυτό, κι αυτή την ενοχή τους την προβάλλουν στο δράμα, στο θέατρο, τραγωδία και κωμωδία.

ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΜΠΤΗ

Λέγαμε λοιπόν πως στα μέσα του 5ου αιώνα οι Αθηναίοι νοιώθουν ενοχή για τον αποκλεισμό της γυναίκας, κι αυτή την ενοχή τους την προβάλλουν στο δράμα, στο θέατρο, τραγωδία και κωμωδία.

Ιδιαίτερα αυτό γίνεται στο έργο του τραγικού στον οποίο θα ανατρέξουμε για να βρούμε τις γυναικείες μορφές, του Ευριπίδη. Όταν θέλει ο Ευριπίδης να μαστιγώσει τους Αθηναίους για το έγκλημα που διέπραξαν στην Μήλο, θα γράψει για την Τροία και τις Τρωάδες. Και θα βάλει στο στόμα μιας γυναίκας, μιας μη Ελληνίδας, της Εκάβης, την κραυγή μιας σύγχρονής του Αθηναίας: «Ω βάρβαρα εξευρόντες Έλληνες κακά» «Έλληνες, δηλαδή εσείς συμπολίτες μου Αθηναίοι, που επινοήσετε τέτοια βάρβαρα εγκλήματα».

Στον Ευριπίδη έχουμε πολλές γυναικείες μορφές, σε πρωτεύοντες αλλά και σε δευτερεύοντες ρόλους. Οι πιο πολλές τραγωδίες του έχουν γυναικείο όνομα. Και πολλές από τις ηρωίδες του έμειναν πρότυπα γυναικείων χαρακτήρων: Ιφιγένεια η εν Αυλίδι, Ιφιγένεια η εν Ταύροις, Ηλέκτρα, Μήδεια, Εκάβη, Ελένη, Άλκηστις, Φοίνισσες, Ικέτιδες, Τρωάδες. Πόσο εύκολα, λοιπόν, κατηγορούσαν οι παλιότεροι, αλλά και σημερινοί φαλλοκράτες, την αρχαία κοινωνία για μισογυνισμό, μια κοινωνία που δημιούργησε τέτοια δυναμικά, αιώνια γυναικεία πρότυπα!

Στα έργα του ο Ευριπίδης, με την μοναδική ειρωνεία του, παίρνει τη θέση της γυναίκας, και ραβδίζει τους σύγχρονούς του Αθηναίους για τις ιδέες τους και τη στάση του απέναντι στις γυναίκες. Επιχειρεί ο Ευριπίδης μια ανατροπή των παραδοσιακών ιδεών των συγχρόνων του Αθηναίων. Είναι, αγαπητοί ακροατές και ιδιαίτερα αγαπητές ακροάτριες, ένα φεμινιστικό κήρυγμα δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν! Και αυτό, από τον συγγραφέα ποιητή που έμεινε στην ιστορία ως μισογύνης!

Θα δούμε αυτή την ειρωνεία του κι αυτό το κατηγορώ του για την ανδροκρατούμενη κοινωνία των Αθηναίων, σε ένα περίφημο μονόλογο. Τον μονόλογο της Μήδειας από την ομώνυμη τραγωδία του.

ΔΕΚΑΤΗ ΕΚΤΗ

Στη Μήδεια του Ευριπίδη έχουμε μια γενναία φωνή διαμαρτυρίας από μια ηρωίδα, τη Μήδεια. Σε ένα περίφημο μονόλογό της αναφέρεται στα προβλήματα που συναντούσε μια γυναίκα. Βέβαια το πρώτο που έχουμε να παρατηρήσουμε, είναι ότι πρόκειται για φανερό, και εσκεμμένο βέβαια εκ μέρους του ποιητή, αναχρονισμό. Μιλά για μια αρχόντισσα που έζησε πολλούς αιώνες πριν, σαν να είναι μια Αθηναία του πέμπτου αιώνα. Και μάλιστα όπως θα μιλούσε μια κοινή θνητή, όχι μια γυναίκα βασιλικής η αριστοκρατικής οικογένειας.

Στον αρχαίο τραγικό Ευριπίδη, σε όλα σχεδόν τα έργα του, έχουμε σημαντικές και σοφές γυναίκες. Κι αυτό είναι μια κριτική την στάσεως των Αθηναίων του 5ου αιώνα απέναντι στις γυναίκες. Και βέβαια δεν κάνει λόγο ο Ευριπίδης για πολιτικά δικαιώματα, όπως τα εννοούμε σήμερα. Κι αυτό είναι συχνά το λάθος μας, όπως είπα και στην αρχή: να κρίνουμε με τα σημερινά δεδομένα μιαν περασμένη εποχή.

Συγκρίνουμε με τα σημερινή αντίληψη περί πολιτικών δικαιωμάτων και γενικότερα περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια εποχή στην οποία ο μισός σχεδόν πληθυσμός των αρχαίων πόλεων-κρατών, αυτός των δούλων δεν είχε κανένα δικαίωμα. Ακόμα και ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, των πολιτών, όπως οι μέτοικοι, δηλαδή μη Αθηναίοι στην καταγωγή, που ζούσαν για χρόνια πολλά στην Αθήνα, είχαν επιχειρήσεις, πλήρωναν φόρους, πήγαιναν στο στρατό, κι όμως είχαν περιορισμένα πολιτικά δικαιώματα. Κι είμαστε έτοιμοι να τα βάλουμε με τον Περικλή, ο οποίος στον περίφημο Επιτάφιό του λέει πως ο μεγαλύτερος έπαινος για μια γυναίκα είναι να μιλούν ελάχιστα γι’ αυτήν οι άντρες, είτε για επίκριση είτε για έπαινο, « καί ης αν επ’ ελάχιστον αρετής πέρι ή ψόγου εν τοις άρσεσι κλέος η». Και πολλοί παλαιότερα τόνισαν τη ρήση αυτή του Περικλή σαν απόδειξη του μισογυνισμού του μεγαλύτερου πολιτικού της αρχαιότητας και του αποκλεισμού των γυναικών από το κοινωνικό προσκήνιο. Όμως, ο λόγος εκείνος του Περικλή, ήταν ένας πολιτικός λόγος, μέσα σε συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες. Όπως γράφει κι ο διάσημος Ελληνιστής Κίττο, αν ένας διάσημος σύγχρονος πολιτικός έλεγε ‘δεν θα ήθελα να ακούσω το όνομα μιας κυρίας να περιφέρεται στη κουβέντα στους δρόμους είτε για έπαινο είτε για κατηγορία’, αυτό θα ήταν ένδειξη περιφρόνησης και μισογυνισμού, ή σαν μια ένδειξη ενός, έστω παλαιομοδίτικου σεβασμού και εκτίμησης;»

Ή για να έρθουμε και στα δικά μας τώρα που διαβάζουμε κάποιους κείμενα όχι πολύ παλιών λογοτεχνών, όπως του Λιπέρτη, θα βγάλουμε παρόμοια συμπεράσματα. Για παράδειγμα, αν πάρουμε τους στίχους του από το ποίημα «παραγγιελλιά»: Θέλω σε νάσαι νούσιμη με τσίππαν προκομμένη,Να σαι βκιολέττα αντροπιαρκά στα φύλλα σου χωσμένη.... Να σε θωρούν τζιαι να δικλάς χαμαί να κοτσιηνίζεις....’

 

Add to Νέα Σταθμού: 
0