Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
00:00 - 01:00
Μαρία Μαρκοπούλου
01:00 - 03:00
Ηρακλής Ευστρατιάδης
03:00 - 05:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
05:00 - 06:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
06:00 - 06:10
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
06:10 - 07:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
07:00 - 07:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
07:05 - 08:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
08:00 - 08:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Χάρης Παναγιώτου, Νίτσα Παύλου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
08:05 - 08:30
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
08:30 - 09:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
09:00 - 09:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου, Νίτσα Παύλου, Χάρης Παναγιώτου, Γιάννης Κωστακόπουλος, Χριστόφορος Νέστωρος
09:05 - 10:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
10:00 - 10:10
Έλενα Χειλέτη
10:10 - 11:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
11:00 - 11:05
Έλενα Χειλέτη
11:05 - 12:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
12:00 - 12:05
Χαρά Γεωργιάδη
12:05 - 13:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
13:00 - 13:30
Πόλυς Χαραλάμπους, Κωνσταντίνος Νικολάου
13:30 - 15:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα Deutsche Welle
15:00 - 15:10
Πανίκος Καρπέττας
15:10 - 16:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
16:00 - 16:05
Πανίκος Καρπέττας
16:05 - 17:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
17:00 - 17:10
Πανίκος Καρπέττας
17:10 - 18:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
18:00 - 18:05
Γεωργία Αντωνιάδου
18:10 - 19:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
19:00 - 19:10
Ειρήνη Λαλάκη
19:10 - 21:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
21:00 - 00:00
35 %
S
8 km/h
42 %
W
19.6 km/h
54 %
NW
6.6 km/h
E
28 km/h
24 %
NE
15.9 km/h
90 %
W
4 km/h

Αφιερώματα στα Ιερά του Κόσμου: Οι Αόρατες Πόλεις του Ίταλο Καλβίνο

14:36 13.04.2018

Κυριακή 15 Απριλίου 2018, 17.10-19.00

Διαβάζοντας και ακούγοντας μουσικές για τις "Αόρατες Πόλεις" του Ίταλο Καλβίνο

Με τον Κωνσταντίνο Καρεμφύλλη

Rene Magritte, Le Chateau de Pyrenees, Belgium 1959, Israel Museum, Jerusalem

Απόσπασμα 1

Ίταλο Καλβίνο: Οι αόρατες πόλεις

Μάρκο Πόλο & Κουμπλάι Χαν: οι σιωπές

Νεοφερμένος και εντελώς ανίδεος όσον αφορά τις γλώσσες της Ανατολής, ο Μάρκο Πόλο δεν μπορούσε να εκφραστεί παρά βγάζοντας αντικείμενα από τις βαλίτσες του: ταμπούρλα, αλατισμένα ψάρια, κολιέ από δόντια αγριόχοιρου, και δείχνοντάς τα με νεύματα, πηδήματα, κραυγές έκπληξης ή φρίκης, ή μιμού­μενος το αλύχτισμα τον τσακαλιού και το κρώξιμο της κουκουβάγιας.

Δεν ήταν πάντα σαφής στον αυτοκράτορα η σχέση που συνδέει το ένα και το άλλο στοιχείο της αφήγησης· τα αντικείμενα μπορεί να ήθελαν να πουν διαφορετικά πράγματα: μια φαρέτρα γεμάτη βέλη άλλοτε ήθελε να πει για έναν επικείμενο πόλεμο, άλλοτε ότι υπήρχε πληθώρα κυνηγιού, ίσως όμως και το κατάστημα ενός οπλοπώλη· μια κλεψύδρα μπορούσε να υποδεικνύει το χρόνο που περνά ή που έχει περάσει, ή την άμμο, ή ένα εργαστήρι στο οποίο κατασκευάζονται κλεψύδρες.

Αυτό όμως που έκανε την κάθε πληροφορία του άναρθρου πληροφοριοδότη του να φαντάζει πολύτιμη στον Κουμπλάι, ήταν αυτό που την περιέβαλλε, ένα κενό που δεν το γέμιζαν οι λέξεις. Οι περιγραφές των πόλεων που είχε επισκεφτεί ο Μάρκο Πόλο είχαν το εξής χαρακτηριστικό: ότι μπορούσε κανείς να τριγυρίζει νοερά ανάμεσα τους, να χαθεί σε αυτές, να σταματήσει να δροσιστεί ή να το βάλει στα πόδια τρέχοντας.

Με το πέρασμα του χρόνου, στις αφηγήσεις του Μάρκο οι λέξεις άρχισαν να αντικαθιστούν τα αντικείμενα και τα νεύματα: στην αρχή ήταν επιφωνήματα, απομονωμένα ονόματα, ξερά ρήματα, ύστερα περιφράσεις, προτάσεις παραφορτωμένες και με πολλές διακλαδώσεις, μεταφορές και παρομοιώσεις. Ο ξένος είχε μάθει να μιλάει τη γλώσσα τον αυτοκράτορα, και ο αυτοκράτο­ρας να καταλαβαίνει τη γλώσσα του ξένου.

Θα έλεγε όμως κανείς ότι η επικοινωνία μεταξύ τους ήταν τώρα λιγότερο ευτυχής από ό,τι ήταν κάποτε: βεβαίως οι λέξεις ήταν πιο χρήσιμες από τα αντικείμενα και τα νεύματα για να απαριθμήσουν τα σημαντικότερα πράγματα της κάθε επαρχίας και της κάθε πολιτείας: μνημεία, παζάρια, κοστούμια, χλωρίδα και πανίδα· παρ' όλα αυτά, όταν ο Πόλο άρχιζε να περιγράφει πώς ήταν η ζωή σ' εκείνα τα μέρη, μέρα τη μέρα, βραδιά τη βραδιά, οι λέξεις τον ικανοποιούσαν όλο και λιγότερο, και σιγά σιγά ξαναγύριζε στα νεύματα, στις γκριμάτσες, στις ματιές.

Έτσι, στις βασικές πληροφορίες που έδινε για την κάθε πόλη με συγκεκριμένες λέξεις, πρόσθετε έναν βουβό σχολιασμό, σηκώνοντας τα χέρια είτε με την παλάμη είτε με τη ράχη είτε με την κόψη, σε κινήσεις ίσιες ή πλάγιες, σπασμωδικές ή αργόσυρτες. Ένα νέο είδος διαλόγου θεσπίστηκε ανάμεσα τους: τα λευκά χέρια του Μεγάλου Χαν, φορτωμένα με δαχτυλίδια, απαντούσαν με κόσμιες κινήσεις στα ευκίνητα και γεμάτα ρόζους χέρια του εμπόρου. Κι όσο καλύτερη γινόταν η συνεννόηση μεταξύ τους, τα χέ­ρια απέκτησαν συμπεριφορές σταθερές, που αντιστοιχούσε η καθεμία σε μια διαφορετική ψυχολογική κατάσταση, στην εναλλαγή και την επανάληψη τους. Κι ενώ το λεξιλόγιο των πραγμάτων ανανεωνόταν με το δειγματισμό των εμπορευμάτων, το ρεπερτόριο των βουβών σχολίων έτεινε να περιοριστεί και να μονιμοποιηθεί Ακόμα και η ευχαρίστηση της αναφοράς σε αυτά μειωνόταν και στους δύο· στις συζητήσεις τους παρέμεναν την περισσότερη ώρα σιωπηλοί και ακίνητοι.

 

Απόσπασμα 2

Ίταλο Καλβίνο: Οι Αόρατες Πόλεις

Οι πόλεις και ο ουρανός 4: Περίνθια

Οι αστρονόμοι, που τους είχε ζητηθεί να καθορίσουν τους κανόνες για τη θεμελίωση της Περίνθιας, προσδιόρισαν τον τόπο και τη μέρα σύμφωνα με τη θέση των άστρων. Χάραξαν τις διατεμνόμενες γραμμές του Ντεκουμάνους και του Κάρντο, την πρώτη ορισμένη από τη διαδρομή του ήλιου και την άλλη από τον άξονα περιστροφής του ουρανού. Διαίρεσαν το χάρτη σύμφωνα με τα δώδεκα μέρη του ζωδιακού κύκλου έτσι που κάθε ναός και κάθε ενορία να δέχεται αντίστοιχα την επίδραση του προστάτη αστερισμού. Προσδιόρισαν στα τείχη σημεία όπου θα πρεπε ν’ αφήσουν ανοίγματα για τις πύλες έχοντας προβλέψει η κάθε μια να πλαισιώνει κι από μία έκλειψη σελήνης, στην επόμενη χιλιετηρίδα. Η Περίνθια –διαβεβαίωναν- θ' αντανακλούσε την αρμονία του στερεώματος˙ η λογική της φύσης και η φιλευσπλαχνία των θεών θα οδηγούσε τη μοίρα των κατοίκων της.

Έχτισαν την Περίνθια ακολουθώντας ακριβώς τους υπολογισμούς των αστρονόμων˙ άνθρωποι λογιών λογιών ήρθαν να την κατοικήσουν˙ η πρώτη γενιά που γεννήθηκε στην Περίνθια άρχισε να μεγαλώνει μέσα στα τείχη της· οι πολίτες της αυτοί έφτασαν σε ηλικία γάμου και τεκνοποίησης.

Σήμερα, στους δρόμους και τις πλατείες της Περίνθιας συναντάς ανάπηρους, νάνους, καμπούρηδες, άντρες παχύσαρκους, γυναίκες με γένια˙ αλλά τα χειρότερα δεν μπορείς να τα δεις˙ λαρυγγόφωνες κραυγές ανεβαίνουν από τα κελάρια και τις σοφίτες, όπου οι οικογένειες κρύβουν παιδιά με τρία κεφάλια ή έξι πόδια.

Οι αστρονόμοι της Περίνθια αντιμετωπίζουν μια δύσκολη εκλογή. Ή πρέπει να παραδεχτούν ότι όλοι οι υπολογισμοί τους ήταν όλοι εσφαλμένοι και οι αριθμοί τους δεν είναι ικανοί να περιγράψουν τον ουρανό, ή αλλιώτικα θα πρέπει ν’ αποκαλύψουν ότι στην πόλη των τεράτων αντανακλάται με κάθε λεπτομέρεια η τάξη των θεών.

 

Ίταλο Καλβίνο, Οι αόρατες πόλεις, Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα 1983

& Ίταλο Καλβίνο, Οι αόρατες πόλεις, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2004

 

Foto: Before the Storm by ralphdamiani