Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
00:00 - 01:00
Μαρία Μαρκοπούλου
01:00 - 03:00
Ηρακλής Ευστρατιάδης
03:00 - 05:00
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
05:00 - 06:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
06:00 - 06:10
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
06:10 - 07:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
07:00 - 07:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
07:05 - 08:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
08:00 - 08:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Χάρης Παναγιώτου - Νίτσα Παύλου
08:05 - 08:30
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
08:30 - 09:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
09:00 - 09:05
Μιχάλης Παπαευαγόρου - Νίτσα Παύλου - Χάρης Παναγιώτου
09:05 - 10:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
10:00 - 10:10
Έλενα Χειλέτη
10:10 - 11:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
11:00 - 11:05
Έλενα Χειλέτη
11:05 - 12:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
12:00 - 12:05
Χρήστος Ζαβός
12:05 - 13:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
13:00 - 13:40
Πόλυς Χαραλάμπους - Χρήστος Ζαβός
13:40 - 15:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα Deutsche Welle
15:00 - 15:10
Χαρά Γεωργιάδη
15:10 - 16:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
16:00 - 16:05
Πανίκος Καρπέττας
16:05 - 17:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
17:00 - 17:10
Πανίκος Καρπέττας
17:10 - 18:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
18:00 - 18:05
Χρήστος Ζαβός
18:05 - 18:10
Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης
18:10 - 19:00
Δημοσιογραφικό Τμήμα
19:00 - 19:10
Φάνης Κρίγκος
19:10 - 21:00
Σώσης Θεοδοσίου
21:00 - 00:00
78 %
N
13 km/h
77 %
S
8.7 km/h
85 %
SW
3.4 km/h
S
2.1 km/h
83 %
NW
8.2 km/h
82 %
N
0.5 km/h

Μια Ιστορία Ένα Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης - Ζαβαρακατρανέμια

09:41 20.09.2017

ΖΑΒΑΡΑΚΑΤΡΑΝΕΜΙΑ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ – ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ 1968


Το τραγούδι «Ζαβαρακατρανέμια» γράφτηκε στα χρόνια της Χούντας από το Γιάννη Μαρκόπουλο και το μήνυμά του ήταν αντιδικτατορικό. Το τραγούδησε για πρώτη φορά ο Νίκος Ξυλούρης το 1968 στην ταινία «Επιχείρησις Απόλλων», μια ελληνοσουηδική παραγωγή μεγάλου μήκους σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκαλενάκη. Το θέμα της τουριστικού χαρακτήρα: Ένας νεαρός γερμανός πρίγκιπας (Τόμας Φριτς) επισκέπτεται την Ελλάδα, ερωτεύεται μια Ελληνίδα ξεναγό (Έλενα Ναθαναήλ) και το σκάει από την θαλαμηγό του, για να μπορέσει να ζήσει ελεύθερος τον έρωτά του, έστω και για δύο ημέρες.

Τους στίχους και τη μουσική στα «Ζαβαρακατρανέμια» έχει γράψει ο Γιάννης Μαρκόπουλος. Τα λόγια του ακούγονται ακαταλαβίστικα και χωρίς νόημα. Ο Μαρκόπουλος είχε πει ότι τα τροποποίησε επίτηδες, ώστε να είναι ακατανόητα, εν μέρει από οργή και για να δυσκολέψει τους λογοκριτές της εποχής και εν μέρει για να αποδείξει τη δύναμη της ίδιας της μουσικής.

Κατά καιρούς είχαν δοθεί διάφορες εξηγήσεις για το νόημα της λέξης. Ο ίδιος ο Μαρκόπουλος όμως, πολλά χρόνια αργότερα θα εξηγήσει στην εκπομπή «Συναντήσεις» της Ελληνικής Τηλεόρασης, με οικοδεσπότη τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, τις σημασίες των επιμέρους λέξεων που απαρτίζουν τη λέξη «Ζαβαρακατρανέμια»:

Η λέξη «Ζάβαρα» προέρχεται από τη λέξη «Ζευς» και σημαίνει λάβαρα, σημαίες.
Η λέξη «Κάτρα» σημαίνει μαύρα. Εξ ου και το μαύρο κατράμι.
Η λέξη «Νέμια» σημαίνει «ανέμισαν».
Η λέξη «Λάμα» σημαίνει τη λάμα (μαχαιριού), τη λεπίδα.
Η λέξη «Νάμα» σημαίνει το βάπτισμα, σε καθαρό νερό πηγής. Όπως στις φράσεις «νάματα παιδείας / σοφίας / αρετής». 
Η λέξη «Ίλεως» είναι αρχαίο επίθετο και σημαίνει «φιλεύσπλαχνος», «σπλαχνικός».
Η λέξη «Αλληλούια», σύμφωνα με το συνθέτη, δεν είναι η γνωστή εβραϊκή λέξη δόξας προς το Θεό, αλλά η ελληνική λέξη «Αλληλουχία» (με την αφαίρεση του γράμματος «χ»).

Έτσι σε μία προσπάθεια ελεύθερης απόδοσης (και με κάθε επιφύλαξη) το νόημα της λέξης και του στιχουργήματος θα μπορούσε να είναι: 
Ζάβαρα κάτρα νέμια = Λάβαρα Μαύρα Ανέμισαν 
Ίλεος Ίλεος = Έλεος, Έλεος 
Λάμα Λάμα Νάμα Νάμα Νέμια = Το μαχαίρι, το μαχαίρι σα βάπτισμα Ανέμισαν

Και αν τα μαύρα λάβαρα είναι αυτά που σημαίνουν το φόβο και την απειλή των εχθρών και το έλεος είναι που επικαλείται κανείς στην έλευση ενός εισβολέα, μιας δικτατορίας κ.λπ, η λάμα του μαχαιριού και το βάπτισμα στη χρήση της δεν είναι παρά η αντίσταση σε όλους και όλα που προκαλούν το φόβο, απειλώντας την ελευθερία των ανθρώπων. 

«Το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον» καθώς θα το έλεγε ο Θουκυδίδης: «Η ευδαιμονία υπάρχει μέσα στην ελευθερία και η ελευθερία μέσα στην ευψυχία, τη γενναιότητα, την ανδρεία».

Κι αν η συγκεκριμένη λέξη, τα «Ζαβαρακατρανέμια» επινοήθηκε στα χρόνια της δικτατορίας, θα μπορούσε να είναι ένα κρυφό μήνυμα για επανάσταση κατά της επάρατης χούντας των συνταγματαρχών, που ερμήνευσε με μεγαλειώδη τρόπο ο Νίκος Ξυλούρης.

Κι αν πάλι απομακρυνθεί κανείς από το συγκεκριμένο χωρόχρονο και το πολιτικό πλαίσιο που τα δημιούργησε, τα «Ζαβαρακατρανέμια» θα μπορούσαν και να μη σημαίνουν τίποτα και να είναι απλώς ένα τραγούδι που τραγουδούσε τη δεκαετία του ’70 με στεντόρεια φωνή ο τρελός του χωριού, επειδή φοβόταν τις σκιές τα βράδια του καλοκαιριού που επέστρεφε στο πατρικό του σπίτι.

Ακόμη και έτσι όμως, ήταν αυτό κάτι που σχηματοποίησε τη μελλοντική μας νοσταλγία.

Έρευνα - Παρουσίαση : Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης

ΠΗΓΕΣ:
http://www.musicpaper.gr
http://www.stixoi.info
https://el.wikipedia.org